Bài viết sau lấy kiến thức từ lớp học “Sống đẹp” tại UCIE. Đây là khóa học mình tham gia từ cuối năm thứ nhất do Mai Anh giới thiệu. Sau đó, mình tham gia khóa SEED cũng tại UCIE mà thầy Fredrich trực tiếp giảng dạy. Quãng thời gian mình sinh hoạt ở UCIE khoảng gần 1 năm và mình thực sự cảm ơn trung tâm, cảm ơn thầy giáo và các chị đã cho mình một số công cụ cơ bản để mình có thể sống tốt hơn.
“Vòng kiểm soát” là 1 trong các công cụ mình đã áp dụng rất hiệu quả để giảm stress, để yêu thương, để làm rất nhiều các việc khác.
Lý thuyết vòng kiểm soát
Đây là sơ đồ vòng kiểm soát:
Sơ đồ trên có 3 khu vực, mình đánh số là 1, 2, 3:
- Khu vực 1 có tên là “Tầm kiểm soát”. Khu vực này bao gồm các yếu tố mà bản thân mình có thể điều khiển được, chọn lựa và quyết định được. Ví dụ như suy nghĩ của mình, ham muốn của mình, tình yêu của mình, …. Nếu thoáng qua, các bạn sẽ tưởng chừng điều này rất rất vô lý vì chúng ta vẫn hay nói với nhau “Tình yêu không thể ép buộc được, nó sẽ tự đến, tự đi…” nhưng thật ra nó lại nằm trong vùng hoàn toàn có thể kiểm soát được. Hơi bất ngờ nhỉ, mới đầu mình cũng hoài nghi như sau này càng áp dụng lại càng thấy đúng. Mình được lựa chọn luôn luôn yêu thương người khác mà, mình được lựa chọn suy nghĩ tích cực mà, mình được lựa chọn nên tha thứ hay nên để bụng mà... Những yếu tố này có một điểm chung là tất cả nằm trong đầu của mình thôi.
- Khu vực 2 có tên là “Vùng ảnh hưởng”. Khu vực này bao gồm các yếu tố xuất hiện xung quanh chúng ta hàng ngày như thế nó là của chúng ta. Ví dụ: gia đình, bố mẹ, bạn bè, người yêu, công việc, tiền bạc… Chúng ta thường nói “công việc của tớ”, “người yêu của tớ”, thật ra là cách nói này không chính xác lắm vì bản chất công việc, người yêu, gia đình không phải là thứ mình có thể điều khiển được. Chúng ta có thể mất người yêu bất cứ lúc nào, chúng ta có thể hết tiền bất cứ lúc nào, chúng ta có thể bị ốm bất kỳ lúc nào…. Thế mới nói chúng ta không điều khiển được người yêu, công việc, gia đình, sức khỏe… Tất cả những gì chúng ta có thể làm là ảnh hưởng đến các yếu tố này. Và mức độ ảnh hưởng là ít hay nhiều còn tùy vào từng trường hợp cụ thể, tùy vào vị trí của nó ở xa hay gần bạn, tùy vào độ hấp dẫn của bạn…. Ví dụ thế này, bạn có 2 người bạn, một người bạn rất thân và một người bạn bình thường. Khi bạn đưa 1 lời khuyên chưa chắc 2 người đó đã nghe và làm theo, tuy nhiên người bạn thân của bạn có xu hướng thực hiện theo nhiều hơn vì mức độ ảnh hưởng của bạn đối với bạn ý lớn hơn. Trong khu vực này, chúng ta phải chú ý: sức ảnh hưởng là 2 chiều. Bạn có thể ảnh hưởng lên 1 yếu tố thì nó cũng có thể ảnh hưởng lại bạn. Bạn cần hiểu rõ ảnh hưởng ngược lại đó là tiêu cực hay tích cực để đón nhận hoặc không đón nhận. Điều này rất quan trọng vì hầu hết các stress trong cuộc sống hàng ngày của bạn là do khu vực này gây ra.
- Khu vực thứ 3 có tên là “Vùng ngoài ảnh hưởng”. Vùng này chúng ta không thể ảnh hưởng, càng không thể điều khiển được. Cách duy nhất là kệ nó xảy ra mà thôi. Thỉnh thoảng thế này, mình vẫn hay thấy các bạn mình treo status “Mưa, buồn quá. Hjchjc”. Mưa là chuyện của ông trời, mình có ảnh hưởng được đâu mà buồn.
- Mô hình này có thể áp dụng rất hiệu quả vào việc giảm stress và suy nghĩ tích cực. Ví dụ công việc của bạn có chút trục trặc, bạn bị sếp mắng và trừ lương chẳng hạn. Vậy là bạn rất buồn. Chúng ta thử cùng phân tích tình huống trên nhé. Công việc này bạn đã làm hết sức chưa? Nếu chưa làm hết sức thì đúng là bạn nên buồn 1 chút vì đây là vấn đề ở khu vực 1, bạn chưa có thái độ làm việc đúng đắn. Còn nếu bạn đã làm hết sức rồi thì có gì phải buồn? Công việc, sếp, tiền lương …. Chỉ nằm ở khu vưc 2 thôi mà. Bạn đã ảnh hưởng hết sức rồi. Phần còn lại bạn không điều khiển được và nó xảy ra theo hướng tiêu cực. Kết quả này ảnh hưởng lại bạn tiêu cực, nhưng đừng đón nhận nó vì bạn có quyền chọn lựa. Lúc này, bạn tạm thời đặt sếp, công việc và tiền lương xa xa ra một chút để nó bớt ảnh hưởng tiêu cực đến mình.
Mình đã thử làm cách này khi mình trượt môn C#. Thực sự mình rất buồn. Nhưng sau đó, mình bình tĩnh lại ngồi vẽ vòng tròn và sắp xếp lại vị trí các yếu tố. Vì sự việc thì cũng xảy ra rồi mà, giờ mình chỉ có thể chọn lựa được các tiếp nhận nó thôi. Mình đặt lại C#, thầy giáo, gia đình … – có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến tâm trạng của mình ở rất xa. Rồi lôi 1 số thứ cần làm ngay vào gần tâm vòng tròn. Vậy là mình đỡ stress hơn hẳn.
- Mô hình này cũng áp dụng được trong nhiều trường hợp như làm tăng uy tín bản thân nhưng mình sẽ viết sau.
Trên đây là tóm tắt kiến thức “Vòng kiểm soát”. Mình rất hi vọng các bạn đón nhận công cụ này và sống vui vẻ, hạnh phúc hơn trong mọi tình huống
Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết
Đỗ Thị Hải Vân
bai viet hay day, minh rat thich,chuc ban co nhieu bai viet thu vij nua nhé
ReplyDelete"Mình đã thử làm cách này khi mình trượt môn C#. Thực sự mình rất buồn. Nhưng sau đó, mình bình tĩnh lại ngồi vẽ vòng tròn và sắp xếp lại vị trí các yếu tố. Vì sự việc thì cũng xảy ra rồi mà, giờ mình chỉ có thể chọn lựa được các tiếp nhận nó thôi. Mình đặt lại C#, thầy giáo, gia đình … – có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến tâm trạng của mình ở rất xa. Rồi lôi 1 số thứ cần làm ngay vào gần tâm vòng tròn. Vậy là mình đỡ stress hơn hẳn. "
ReplyDelete"tự đặt" ở rất xa , nghĩa là tự bảo là vấn đề C# là việc ko do mình quyết định ( vùng 3 ) :D, để giảm stress :D . Nhưng thực tế là do mình quyết định mà, không hiểu vòng tròn ở đây áp dụng ntn ^^
@ Takechi: Vấn đề này kiểu j cũng ở vùng 2 mà. Vùng 2 rất rộng, có điểm ở gần trung tâm, điểm ở xa. Chỉ là kéo vấn đề này ra xa để nó ít ảnh hưởng hơn tới mình thôi :)
ReplyDelete"Tự đặt" bằng suy nghĩ có nghĩa là làm cho mình bớt tập trung nghĩ về các cảm giác tiêu cực đó bằng cách dùng việc khác tích cực thay thế vào :)